Sau hơn 30 năm tồn tại, chương trình Thực tập sinh kỹ năng (TTS) – con đường quen thuộc đưa hàng trăm nghìn lao động Việt Nam sang Nhật Bản – đang đi đến hồi kết. Quyết định bãi bỏ chương trình này của chính phủ Nhật Bản không chỉ là thay đổi về chính sách mà còn là cuộc cải tổ toàn diện, đặt ra câu hỏi: Tương lai nào cho lao động Việt tại Nhật?
Vì sao Nhật Bản bãi bỏ chương trình TTS?
Chương trình TTS ra đời với mục tiêu chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực cho các quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên, theo các báo cáo từ Bộ Tư pháp Nhật Bản, trong quá trình triển khai đã phát sinh nhiều bất cập:
-
Thực tập sinh bị trả lương thấp, thậm chí dưới mức tối thiểu.
-
Một số trường hợp bị tịch thu hộ chiếu, hạn chế đi lại, sống trong điều kiện khó khăn.
-
Lao động Việt Nam phải trả phí môi giới cao, dẫn đến nợ nần trước khi sang Nhật.
-
Tỷ lệ bỏ trốn cao, đặc biệt trong nhóm lao động Việt, gây ra hệ lụy xã hội cho cả hai nước.
Những vấn đề này buộc chính phủ Nhật phải thay đổi để xây dựng một cơ chế tuyển dụng minh bạch, công bằng và phù hợp với bối cảnh dân số đang già hóa.
Cuộc họp của hội đồng chuyên gia chính phủ Nhật Bản.
Tokutei Ginou – chương trình thay thế
Chính phủ Nhật đã đưa ra chương trình visa Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou) nhằm thay thế TTS. Đây được coi là một “luật chơi mới” với nhiều điểm tiến bộ:
-
Từ thực tập sinh thành nhân viên chính thức
-
Lao động ký hợp đồng trực tiếp với công ty Nhật Bản.
-
Được bảo vệ bởi Luật Lao động tiêu chuẩn của Nhật, có đầy đủ quyền lợi như người bản xứ.
-
Quyền lợi tương đương người Nhật
-
Lương không thấp hơn mức tối thiểu và ngang bằng lao động Nhật ở cùng vị trí.
-
Tham gia đầy đủ bảo hiểm y tế, hưu trí, thất nghiệp, tai nạn lao động.
-
Được hưởng thưởng, nghỉ phép theo quy định pháp luật.
-
Lộ trình sự nghiệp dài hạn
-
Visa loại 1: thời hạn tối đa 5 năm cho 12 ngành nghề.
-
Visa loại 2: gia hạn không giới hạn, được bảo lãnh gia đình, mở đường đến visa vĩnh trú.
-
Quyền chuyển việc
Hình ảnh minh hoạ.
Cơ hội và thách thức cho lao động Việt
Cơ hội:
-
Quyền lợi, thu nhập và an sinh xã hội được đảm bảo tốt hơn.
-
Có khả năng gắn bó lâu dài, thậm chí định cư tại Nhật.
-
Nâng cao giá trị nguồn nhân lực nhờ yêu cầu ngoại ngữ và tay nghề.
Thách thức:
-
Yêu cầu tiếng Nhật từ N4 trở lên, đòi hỏi thời gian học tập nghiêm túc.
-
Cần vượt qua kỳ thi kỹ năng nghề trong 12 lĩnh vực được công nhận.
-
Chi phí chuẩn bị (học tiếng, thi chứng chỉ) cao hơn so với TTS trước đây.
-
Cạnh tranh gay gắt với lao động từ nhiều quốc gia khác.
Người lao động cần chuẩn bị gì?
Để tham gia chương trình Tokutei Ginou, ứng viên cần:
-
Học tiếng Nhật và đạt chứng chỉ N4. Đây là yêu cầu bắt buộc và tiên quyết. Không có chứng chỉ tiếng Nhật, bạn không thể tham gia chương trình.
-
Học và thi đỗ chứng chỉ kỹ năng nghề. Bạn phải chọn một trong 12 ngành nghề được cấp phép và tham gia kỳ thi tay nghề đặc định do phía Nhật Bản tổ chức tại Việt Nam hoặc các quốc gia khác.
-
Tìm kiếm công ty và phỏng vấn. Sau khi có đủ hai chứng chỉ trên, bạn mới đủ điều kiện để ứng tuyển vào các công ty tại Nhật.
-
Hoàn tất thủ tục và xuất cảnh. Khi được công ty tiếp nhận, bạn sẽ tiến hành làm hồ sơ xin tư cách lưu trú và visa để bay sang Nhật.
Rõ ràng, “luật chơi mới” đòi hỏi người lao động phải có kế hoạch học tập và rèn luyện nghiêm túc, thay vì chỉ dựa vào sức khỏe như trước.
Kết luận
Việc Nhật Bản bãi bỏ chương trình TTS không phải là dấu chấm hết, mà là bước chuyển sang một giai đoạn công bằng và bền vững hơn. Với người lao động Việt, đây là cơ hội để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đồng thời cũng là thách thức đòi hỏi sự chuẩn bị bài bản.
📌 Box thông tin – VTC1 đồng hành cùng lao động Việt
-
Đào tạo tiếng Nhật đạt chuẩn, hỗ trợ thi chứng chỉ N4.
-
Hướng dẫn luyện kỹ năng nghề theo 12 lĩnh vực Tokutei Ginou.
-
Tư vấn lộ trình phù hợp, minh bạch chi phí, hỗ trợ thủ tục.
👉 Liên hệ VTC1 để được tư vấn miễn phí và xây dựng con đường bền vững tại Nhật Bản.